Gram Zdrowia

A oto ćwiczenia i zalecenia umożliwiające powyższe:

1. Stopniowe jak najbardziej wyraźne widzenie szczegółów możliwie jak najmniejszych obiektów położonych jak najbliżej oka [w odległości nie większej niż 9 cm - w przypadku krótkowzroczności; zaś w przypadku dalekowidzów - obiektów położonych na granicy widzenia (może to być np. próba dokładnego widzenia obiektu wielkości 1 mm z odległości 6 m)]. Tym obiektem może być pisząca część długopisu ("kulka" - można przy dobrym świetle obserwować w niej własne odbicie, jeśli jest czysta), główka od szpilki itp. drobne rzeczy (można też w ten sposób "czytać" książkę, przybliżać i oddalać od oczu własną dłoń patrząc w jakieś jej drobne szczegóły, a nawet patrzeć co jakiś czas jedynie na zarys własnego nosa i całych oczodołów - wtedy oczy podobnie się ustawiają). Należy zacząć od takiej odległości, z której idealnie widzimy obiekt wraz z jego szczegółami (nie dwoi nam się) i powoli, stopniowo (cały czas widząc szczegóły jego powierzchni) przybliżać go niemalże do samych oczu (oka - jeśli ćwiczymy każdym okiem osobno; można też w czasie wykonywania tego ćwiczenia patrzeć raz jednym, raz drugim okiem - na zmianę). Z początku może to nie być łatwe - chodzi tutaj bowiem o "rozmiękczanie wzroku" [rozluźnianie nadmiernie napiętych mięśni skośnych wraz z przybliżaniem obiektu do oka w celu doświadczenia "innego" (lepszego) widzenia i funkcjonowania oczu; żeby obraz choć na chwilę zogniskował się na siatkówce bądź nawet za nią (mimo, iż obraz do bliży będzie niewyraźny, to jednak zogniskowany za siatkówką, a więc tak jak u dalekowidzów!!!); nasz mózg za pośrednictwem nerwów zacznie wysyłać sygnały do nadmiernie napiętych mięśni, aby te odpuściły, gdyż nic nie da dalsze utrzymywanie ich w napięciu - w obszarze od 0 do 9 cm (u krótkowidzów jeszcze mniej - tym bardziej, im większa wada) od oka nie działa bowiem akomodacja (warunkująca ostre widzenie - widzimy bez jej udziału, a więc tym samym BEZ ŻADNEGO NAPIĘCIA MIĘŚNI SKOŚNYCH OCZU!!!)], skutkujące zakorzenieniem się w podświadomości tendencji do prawidłowego widzenia i funkcjonowania oczu. "Normalnie" bowiem oczy krótkowidza są nieruchome (w związku z wielkim napięciem mięśni skośnych oraz osłabieniem prostych), a co za tym idzie niezdolne do jakiegokolwiek SWOBODNEGO i PŁYNNEGO ruchu, jednakże opisane tutaj ćwiczenie do bliży, może w sposób diametralny to zmienić. Gdy już niemalże daną rzeczą, którą przybliżamy, dotykamy oka (oczu - jeśli ćwiczymy oboma oczami) i obraz zaczyna być bardzo niewyraźny (a nawet dwoi się nam), można na chwilę (1-5 sek.) zamknąć powieki (to zresztą jak najczęściej należy praktykować - nie tylko w tym ćwiczeniu), rozluźnić oczy, szybko je otworzyć i znów kontynuować ćwiczenie (oddalanie i przybliżanie obiektu do oka/oczu) - przynajmniej przez momencik winniśmy (jeśli wystarczająco dobrze rozluźniliśmy oczy) widzieć wyraźniej. Ważne jest, aby po tym ćwiczeniu (przed nim zresztą też) trwającym 1 - 5 minut kilka razy dziennie (w zależności od zastanego stanu rzeczy - wielkości wady wzroku - oraz uzyskiwanych przez to efektów) nie wysilać się, aby widzieć cokolwiek wyraźnie (po prostu oderwać wzrok od obrazu i w takim rozluźnionym stanie go utrzymywać) w "oddali" ["dal" znaczy tutaj "obszar akomodacji", czyli KAŻDA ODLEGŁOŚĆ > NIŻ 9 cm - u krótkowidzów jeszcze mniej (tym bardziej im większa wada) - od oka; po zakończeniu tego ćwiczenia należy stopniowo, płynnie ją zwiększać, np. patrząc z bliska na ścianę i oddalając się pomalutku od niej - NIE NALEŻY OD RAZU RZUCAĆ SIĘ NA WIDZENIE PRZEDMIOTÓW POŁOŻONYCH W ODALI!; MIĘŚNIE PROSTE NASZYCH OCZU (ZWŁASZCZA, GDY SAMO ZACZYNAMY JE W TEN SPOSÓB ĆWICZYĆ) NIE SĄ DO TEGO ZDOLNE - POTRZEBUJĄ CZASU (MINUTA - DWIE... - WEDLE WYCZUCIA - IM LEPIEJ SIĘ ODŻYWIAMY, TYM MNIEJ) NA PRZYZWYCZAJENIE SIĘ (podobnie zresztą nie jesteśmy zdolni do ostrego widzenia podczas gwałtownej i o dużym zakresie zmiany natężenia światła - olśnienia, czy też sytuacji odwrotnej - przechodzenia np. z obszaru maksymalnie nasłonecznionego do jakiegoś pomieszczenia lub miejsca gdzie jest cień)] - nie przyglądać się temu, czego nie widzimy wyraźnie [dotychczas bowiem przyglądaliśmy się (nieruchomymi oczami stale przeciążając przez to ich mięśnie) wystarczająco długo, aby móc lepiej widzieć i bynajmniej nie poprawiło nam to ani ostrości wzroku, ani funkcjonowania oczu (teraz czas dać mięśniom oczu odpocząć)] - por. punkt 7 (ten sam kolor). W związku z tym (niewpatrywaniem się - jak najczęstszym odrywaniem wzroku od obrazu) polecam wykonywanie tego ćwiczenia przed pójściem np. na spacer, ćwiczeniem "bujania" (zagwarantuje to nam również SWOBODNE przesuwy wzroku - patrz punkt 4) czy przebywania w absolutnej ciemności (punkt następny). Najlepszym jednakże zaleceniem może okazać się zalecenie stosunkowo najprostsze - mianowicie: częste, delikatne i spokojne zamykanie powiek, rozluźnianie oczu i podejmowanie prób przeniesienia tego (rozluźnionego) stanu (oczu) na BIERNE widzenie [NIEZALEŻNE OD OSTROŚCI WZROKU - OD TEGO, CO CHCEMY WIDZIEĆ - KONCENTROWANIE SIĘ NA UTRZYMYWANIU ROZLUŹNIONYCH OCZU, A NIE NA WYRAŹNYM (CIĄGŁYM) WIDZENIU] przy otwartych (oczywiście nie non-stop) powiekach. Jeśli nauczymy się to robić - poprawi się nam nie tylko funkcjonowanie oczu, ale również ostrość widzenia. Porównaj punkt 2 (przedostatnie zdanie zielonym kolorem - właściwie też i cały), punkt 6 (zielonym kolorem, a w zasadzie od początku do drugiego zielonego zaznaczenia) oraz cały 10. Opisane wyżej przeze mnie ćwiczenie do bliży, wykonywane przez kilka minut (nawet kilka razy dziennie) jest absolutnie bezpieczne - wbrew pozorom nie pogarsza ono ani trochę ostrości wzroku w dal, lecz ją poprawia - jeśli nie wierzycie i myślicie (jak ja kiedyś), że do poprawienia wzroku w dal potrzebne jest praktykowanie widzenia w dal (na "chłopski rozum" - logiczne, ale nie zawsze "chłop" ma rację, zwłaszcza w sprawach zdrowotnych) oraz unikanie bliży, bo to (niby) dodatkowo jeszcze "skraca" i tak "skrócony" już wzrok, to spróbujcie przez pewien czas (kilka - kilkanaście minut) widzieć jedynie obiekty znajdujące się jak najdalej od Was. Sami się przekonacie jak, czy w ogóle, oraz (ewentualnie) na jak długo poprawi się Wam wzrok i funkcjonowanie oczu.
2. Przebywanie w absolutnej ciemności. Jest to - uważam - skuteczniejsza i bardziej naturalna wersja batesowskiego "palmingu" (zakrywania oczu dłońmi - z ang. palm - dłoń), która (co ważne) nie ogranicza dopływu tlenu do tkanek oka. Filozofia tego ćwiczenia opiera się na zdroworozsądkowych przesłankach i dotyczy eliminowania nawet podświadomych napięć zwłaszcza psychicznych i psycho-fizycznych (szczególnie w obrębie oczu) związanych z postrzeganym obrazem. Wiadomo: nie ma światła - nie ma obrazu (poza "czernią"); nie ma obrazu - nie ma widzenia; nie ma widzenia - nie ma jakiejkolwiek (nawet podświadomej) reakcji ze strony naszej psychiki oraz "sterowanego" przez nią ciała na widziany obraz; nie ma reakcji - nie ma napięcia - jest natomiast spokój, o który to właśnie nam chodziło. W spokoju psychicznym oczy i wzrok (i w ogóle cały nasz organizm) funkcjonują najlepiej - używane są one tedy w sposób naturalny i prawidłowy [nic nie widzimy (nawet nie staramy się widzieć - I O TO CHODZI) i dlatego nie występuje u nich RUCH ZBIEŻNY, charakteryzujący "siłowe" (z napięciem w oczach) widzenie (a raczej ciągłe, niepotrzebne dążenie do niego - por. pierwsza połowa punktu 8) - por. odkrycie Mannhardt'a], a jeśli stan ten przeniesiemy na grunt dzienny (można to czynić stopniowo, np. poprzebywać trochę wieczorem bądź w nocy w absolutnej ciemności, wejść do pokoju z oknem - a więc nieco jaśniejszego miejsca - potem wyjść na dwór, wejść do słabo oświetlonego pomieszczenia, itd..., cały czas starając się zachować stan oczu z przebywania w absolutnej ciemności), będziemy mieli spore szanse trwale poprawić sobie wzrok i widzieć już normalnie, tzn. jak chcemy, gdzie chcemy i kiedy chcemy bez żadnego napięcia w oczach, charakteryzującego wszelkie wady refrakcji (zaburzenia widzenia) - por. też inne rodzaje oderwań w świadomości wzroku od obrazu wymienione w punkcie 7. Polecam wykonywać te ćwiczenie/zalecenie przez przynajmniej 5 minut przed snem (wtedy też najłatwiej jest znaleźć ciemne pomieszczenie w domu) - to może Wam nawet ułatwić zasypianie, jeżeli macie z tym jakieś problemy, gdyż w ciemności gruczoł dokrewny mózgowia zwany szyszynką wydziela melatoninę (hormon snu), która "przestawia" nasz organizm na nocny tryb (snu). Inną wersją tego ćwiczenia (przebywania w ciemności), choć w swej istocie niemalże taką samą (również zapobiegającą ruchowi zbieżnemu oczu, tyle że już podczas widzenia), jest SWOBODNE (normalne, zwyczajne, niewymuszone) patrzenie na dużą, przynajmniej w miarę jednolitą, obojętną dla naszych oczu powierzchnię (może nią być np. biała - lub jakakolwiek inna - ściana, drzwi, kartka papieru lub cokolwiek innego) - można stosować to zamiennie z przebywaniem w ciemności (kilka minut w ciemności, kilka minut SWOBODNEGO patrzenia np. w ścianę - początkowo można to wykonywać przy przyciemnionym świetle, zwłaszcza jeśli obserwowana powierzchnia zawiera coś, co przykuwa naszą uwagę) tego samego dnia bądź dzień to, dzień to. W pracy, szkole czy podróży można delikatnie i spokojnie (bez pośpiechu i nerwów) zamykać oczy (na kilka sekund chociaż) gdy tylko poczujemy w nich napięcie (a nawet wcześniej) i koncentrować się na ich rozluźnianiu (por. punkt 1 zielonym kolorem, pierwszą połowę punktu 6 (do drugiego zielonego zaznaczenia), oraz cały 10). Tak na marginesie: proszę jeszcze raz przeczytać cytat z początku działu i głębiej się nad nim zastanowić w kontekście całego tego (2-go) punktu.

3. Ćwiczenie fiksacji centralnej. Są to czynności polegające na dokładnym i sprawnym (szybkim, lecz bez napięcia oczu) wyodrębnianiu w pamięci (nie palcem!) pojedynczych obiektów (szczegółów; mogą być nimi - a może nawet i lepiej jak będą - malutkie obszary jednolitej powierzchni) ułożonych razem. Polecam np. dokładne wyodrębnianie (wzrokiem należy precyzyjnie "przejechać" po powierzchni każdego jednego obiektu) kratek na kartce z zeszytu (od lewej do prawej i na odwrót, z góry do dołu i na odwrót a także w różnych innych konfiguracjach - np. na skos, dokoła, w kształcie trójkąta, itp.). Mogą to być również powierzchnie pojedynczych cegieł, pustaków czy sztachet (z dalszej odległości), wzorów na obrusie, liter w tekście podczas czytania [a w zasadzie analizowania ich wyglądu - ważne, aby po każdej literze (jej CAŁYM zarysie, a nawet powierzchni - polu - tegoż zarysu) płynnie i sprawnie (lecz bez napięcia - nie można poświęcać płynności i precyzji ruchu oczu na rzecz szybkości i niedokładności widzenia jej najdrobniejszych szczegółów) przesuwać wzrok; książkę zaś winniśmy "czytać" normalnie, do góry nogami, na lewym i na prawym jej boku - muszą być bowiem zmiany w kierunkach fiksacji (z prawego na lewy i z górnego na dolny)], a nawet zupełnie różnych pojedynczych przedmiotów znajdujących się w polu naszego widzenia. W ćwiczeniu tym chodzi o to, by uświadomić sobie i zakorzenić w podświadomości, że obszar maksymalnie ostrego widzenia (odpowiadający widzeniu pod kątem 1') jest niewielki [to normalne u wszystkich ludzi (nie wszyscy jednak zdają z tego sprawę) - dr Bates np. nie bez racji twierdził, że wbrew pozorom nie można naraz ogarnąć wzrokiem (chodziło mu o osoby z normalnym wzrokiem - im większa wada wzroku tym większy obszar "maksymalnie ostrego widzenia", który to dopiero w toku odpowiedniego żywienia i trybu życia, a także stosowania ćwiczeń i zaleceń tu opisanych, możemy doprowadzić do normy) całej litery wielkości 6 mm z odległości 6 m (por. "Czy jesteś pewien, że dobrze widzisz" - samiuśki początek działu - rys. 1b, oraz poniższy wykres wraz z opisem) i widzieć ją (całą) maksymalnie wyraźnie, a jeśli mamy takie wrażenie, to jest to "złudzenie" wynikające z niewyczuwania niezmiernie małych i szybkich przesuwów wzroku po obserwowanym obiekcie (wyodrębniania i błyskawicznego łączenia w umyśle najmniejszych jego części składowych) - w przeciwnym razie człowiekowi natychmiast rozmyłby się obraz (nie połączyłby tych wszystkich charakterystycznych punktów wyodrębnień w jakąś logiczną całość odpowiadającą rzeczywistości) i stałby się krótkowidzem (przynajmniej na chwilę - patrz poniższy wykres wraz z opisemrys. 2 z opisem)] i w związku z tym, aby widzieć maksymalnie WYRAŹNIE i świadomie CAŁY [a niezwykle rzadko jest nam to potrzebne (np. podczas szybkiego szukania czegoś, gry w szachy na krótki czas - tutaj notabene również "szukamy"... jak najlepszych ruchów, oraz wykonywania innych czynności wymagających podzielności uwagi wzrokowej; swoją drogą szybkie i sprawne, lecz krótkotrwałe i bez napięcia mięśniowego "szukanie" z powodzeniem potraktować można jako swobodny rodzaj "bujania" czy też fiksacji centralnej - por. też punkt 5 czerwonym kolorem) i nawet wskazane; w przypadku dużych i (lub) położonych blisko naszych oczu obiektów ciągłe maksymalnie ostre widzenie całej ich powierzchni jest wręcz nonsensem - wystarczy (rormalnie - bez wysiłku - rozluźnionymi oczami) widzieć (w sensie przesuwać obszar maksymalnie ostrego widzenia) część jego powierzchni (bez trudu rozpozna się obiekt - po co nienaturalnie wysilać oczy)], choćby niewielki i dodatkowo jeszcze położony w oddali przedmiot (rozluźnionymi oczami oczywiście - zachowując komfort patrzenia), należy przemieszczać po nim wzrok [obszar maksymalnie ostrego widzenia - a więc potrzeba czasu - widzenie jak wszystko inne przebiega w czasie (oczywiście tym krótszym im lepszy mamy wzrok; notabene - nawiasem mówiąc - odbiór jakichkolwiek bodźców, w tym oczywiście świetlnych, przebiega nie tylko w czasie ale i przestrzeni)], TYM WIĘCEJ RAZY PO JEGO POWIERZCHNI, Z TYM WIĘKSZĄ SZYBKOŚCIĄ, I Z TYM WIĘKSZYM (JUŻ NAWET WYCZUWALNYM) ZAKRESEM RUCHU, IM JEST ON WIĘKSZYCH ROZMIARÓW I (LUB) ZNAJDUJE SIĘ BLIŻEJ NAS [IM WIĘKSZY BOWIEM OBIEKT I (LUB) MNIEJSZA JEGO ODLEGŁOŚĆ OD NASZYCH OCZU, TYM TRUDNIEJSZA JEST JEGO WZROKOWA SYNTEZA, NATOMIAST ŁATWIEJSZA (BO NIEJAKO WYMUSZONA) - ANALIZA, KTÓRA TO U KRÓTKOWIDZÓW SZWANKUJE] - por. poniższy wykres wraz z opisem. Żeby to jednak móc sprawnie (naturalnie - podświadomie) wykonywać, najpierw trzeba (poza oczywiście właściwym odżywianiem i trybem życia) rozluźnić mięśnie skośne oczu oraz zacząć świadomie i bez pośpiechu ćwiczyć dokładną fiksację (wyodrębnianie). Problem ludzi krótkowzrocznych (nie stosujących metody Bates'a) polega na tym, iż mają oni tendencję do całościowego {a więc pod kątem znacznie większym niż 1' czy nawet 5' (por. rys. 2 wraz z opisemponiższy wykres z opisem), co już samo przez się "blokuje" (napina) oczy (ich mięśnie) podczas patrzenia, zakłócając (ograniczając i utrudniając) im NATURALNE, PŁYNNE, MINIMALNE i NIEZWYKLE PRECYZYJNE ruchy umożliwiające ostre widzenie [to jakby pisać w zeszycie grubym i szerokim pędzlem zamiast długopisem, a potem dziwić się, że pismo to jest grube i nieczytelne, a ponadto narzekać, że wolno piszemy i bolą nam od tego ręce (oczy) - patrz rys. 2poniższy wykres - bądź tak, żeby powiedzieć już wprost - jakby próbować widzieć bardzo wyraźnie pojedyncze obiekty i drobne ich szczegóły w mroku/półmroku i to w dodatku jeszcze z daleka czy ewentualnie w dzień patrzeć cały czas tak, jakby była noc, a więc kątem oka, nawet na coś, co znajduje się na wprost nas, i chcieć wszystko (każden jeden szczegół oraz wszystkie przedmioty znajdujące się w polu całkowitego naszego widzenia) JEDNOCZEŚNIE (NARAZ - BEZ PŁYNNEGO I PRECYZYJNEGO PRZEMIESZCZANIA WZROKU) widzieć bardzo wyraźnie (por. poniższy wykres wraz z opisem oraz rys. 2 z opisem)]} postrzegania i odbierania (w świadomości) widzianego obrazu (nawet bardzo dobrze oświetlonego, jakichkolwiek by on nie był rozmiarów - nie o to tutaj chodzi - por. rys. 2 wraz z opisem oraz poniższy wykres z opisem) - nie różnicują oni (nie zdają sobie z tego sprawy) widzenia centralnego (z maksymalną ostrością, charakterystycznego przy dobrym oświetleniu - u nich ono nie istnieje - patrz rys. 2 z opisem oraz poniższy wykres z opisem) i obwodowego [tzw. widzenia "kątem oka" - widzenia mniej dokładnego wprost proporcjonalnie do niewielkiego (wręcz malusieńkiego) obszaru rzeczywistego maksymalnie ostrego widzenia (kąt 0 - 1') - patrz poniższy wykres, rys. 1b oraz 2 z opisem] i w związku z tym wszystko w (umownej > niż kilka cm od oka - w zależności od wielkości wady może to być > 9; 8; 7; 6 i jeszcze mniej cm) "oddali" (całość - a w każdym razie znaczną część pola widzenia, tym większą im większa wada wzroku - patrz rys. 2 z opisem oraz poniższy wykres) widzą {a w zasadzie myślą, że tak widzą, gdyż są praktycznie całkowicie pozbawieni świadomości własnego widzenia (!!!) - por. punkt 7 - pierwsze zdanie} tak samo ŹLE [niewyraźnie; odczytują obraz od razu całościowo (bez analizy szczegółów jego powierzchni czy zarysu), chyba, że niemal dotkną daną rzeczą oka - wtedy nie mają już innego wyjścia (następuje wówczas "siłowa"/wymuszona analiza obrazu - por. punkt 1 ćwiczenie do bliży)] - por. punkt 5 tym samym kolorem, rys. 2 oraz poniższy wykres. Oczywiście przyczyną takowego stanu rzeczy jest niewydolność (zła, nieskoordynowana praca powodująca szybkie zmęczenie) mięśni oczu (i nie tylko ich najczęściej), zaś praprzyczyną złe odżywianie - ewentualnie w połączeniu z niekorzystnymi warunkami zewnętrznymi [np. zbyt długą i częstą pracą wzrokową na ograniczonym polu i (lub) w złym świetle lub wymagającą podzielności uwagi wzrokowej, utrzymywaniem niewłaściwej pozycji czy też tzw. stresem - które to przy optymalnym żywieniu mogłyby nam praktycznie w ogóle nie zaszkodzić]. Nie sposób tutaj też nie dostrzec związku występowania krótkowzroczności z nauką czytania (zwłaszcza) - por. punkt 6 (końcówka). Zauważmy, że szkoła uczy i zachęca [wręcz wymusza poprzez swoje wymagania odnośnie obowiązkowego czytania opasłych, nudnych (co też nie jest bez znaczenia - o czym dalej) i głupich (nie waham się tego słowa tutaj użyć) - z uwagi na bardzo duży stopień prymitywizmu i niską wartość historyczną (w 99,9% są to najzwyklejsze czyjeś wymysły - bardzo mało jest uczciwych pisarzy, którzy piszą o rzeczach, które sami przeżyli lub doświadczyli - jak wszędzie indziej liczy się kasa...) - obowiązkowych lektur] do jak najszybszego czytania jak największej liczby książek. Już od pierwszych klas szkoły podstawowej gani się literowanie [a więc fiksację centralną (!!!)], a zachęca (wymusza) do obejmowania wzrokiem naraz całych wyrazów, a nawet zdań [a więc widzenia pod zwiększonym kątem (!!!)]. Niektóre tzw. szkoły szybkiego czytania (ja bym je nazwał "szkołami szybkiego ślepnięcia") idą jeszcze dalej i zachęcają do obejmowania wzrokiem naraz całych stron (!!!). Czyż świat nie stoi na głowie? "Wiedzieć" (jak najszybciej i najwięcej) zaczyna znaczyć więcej niż "widzieć". "Wiedza" góruje nad zdrowiem - zwłaszcza nad zdrowym rozsądkiem (por. badania Cohn'a, pierwszy akapit z podsumowania metody Batesa, oraz "Lecznicza głodówka" - "Medycyna tradycyjna a naturalna"). Cóż..., żyjemy w czasach informatycznych... Jednakże prawdy o sobie samych (o tym co tak naprawdę jest dla nas najważniejsze; kim jesteśmy; kim chcielibyśmy być; co robić/czego dokonać; jak i gdzie żyć/mieszkać; jaki mieć stosunek/relacje do innych, aby jak najbardziej pozostać sobą/przed nikim nie udawać...; wreszcie - a może przede wszystkim - jak dokładnie funkcjonuje cały nasz organizm i od czego to zależy) obawiam się (ba - jestem tego pewien), że nigdy w ten sposób nie zdobędziemy - to jest bowiem filozofia [życiowa ("stosowana") - dla każdego inna; oparta na osobistych doświadczeniach i głębokim myśleniu], a nie (bezduszna - dla wszystkich taka sama) "informatyka"/wiedza (jakże często zupełnie bezużyteczna - "niestosowana" w życiu)... O innych konotacjach widzenia ze szkołą traktuje też punkt 8 tym kolorem
oraz oraz oraz (potem - końcówka - jest o zależności widzenia od prawdy).

4. Bujanie ("skręty"). Są to PŁYNNE i w miarę szybkie (lecz swobodne - nie powodujące napięcia) zwroty czy to głowy z tułowiem w pozycji stojącej (w poziomie - skręcanie tułowia wraz z głową; bądź w pionie - bardzo płytkie, aczkolwiek szybkie i SWOBODNE "ćwierćprzysiady", w zasadzie są to prawie że podskoki), samej tylko głowy [szyi (np. siedząc)] bądź też samych tylko oczu w płaszczyźnie poziomej (lewo – prawo) i pionowej (góra – dół) - to ostatnie ćwiczenie można wykonywać również przy zamkniętych powiekach. Te proste ćwiczena służą wyrobieniu prawidłowego nawyku niewpatrywania się nieruchomymi oczami w widziane obiekty. Ruch bowiem siłą rzeczy powoduje przynajmniej chwilowe oderwanie (odpoczynek) wzroku od obserwowanego (wyraźnie bądź nie) obrazu, zwłaszcza gdy jesteśmy nim (obrazem) mało zainteresowani (patrzymy nań tylko dlatego, że mamy zły nawyk patrzenia zawsze i wszędzie na wszystko, zamiast postawić na jakość i zająć się selektywnym - kiedy rzeczywiście tego potrzebujemy - świadomym widzeniem-wyodrębnianiem interesujących nas obiektów), bądź też płynny jego przesów, gdy podczas wykonywania tego ćwiczenia patrzymy na coś, co rzeczywiście nas interesuje (wzbudza naszą ciekawość), co chcielibyśmy bliżej poznać, dokładniej zobaczyć (a co zły nawyk patrzenia nieruchomymi oczami - niczym przysłowiowy wół w malowane wrota - nam uniemożliwia. Można i należy stosować to ćwiczenie zawsze, gdy czujemy dyskomfort w oczach podczas patrzenia (a nawet wcześniej) - dr Bates szczególnie poleca wykonywać je przed snem osobom mającym zwiększone napięcie (mięśniowe) oczu podczas snu (gorsze widzenie rano). Co ciekawe, czasem, gdy wzrok mamy napięty (ciało zresztą też), odruchowo wystąpić może potrzeba bujania ("tańczenia") całego ciała poprzez luźne skręty tułowia i przenoszenie ciężaru ciała z jednej nogi na drugą, bądź skręty samej tylko szyi (por. punkt 9).

5. Bardzo istotną rolę przy poprawianiu ostrości wzroku odgrywają ćwiczenia z udziałem "figury" i "tła" (przestrzeni) bądź też (inaczej mówiąc) świadome widzenie. Spróbujmy widząc centralnie jakąś rzecz ("figurę" bądź jej szczegół), która nas interesuje i przyciąga naszą uwagę, widzieć możliwie jak najlepiej [w sensie bycia świadomym i zdawania sobie z tego sprawy (W ŻADNYM RAZIE nie wysilać się - nie napinać mięśni oczu ani twarzy)] również wszystkie inne rzeczy znajdujące się w polu całkowitego naszego widzenia (a więc widziane niewyraźnie - tzw. "kątem oka" - również), niezależnie od tego - to najważniejsze w tym wszystkim - czy są one przed główną rzeczą, na którą obecnie patrzymy, za nią, z boku czy w linii góra dół od niej [a więc mamy też swobodnie "widzieć" - w sensie zdawać sprawę z istnienia (wyobrażać sobie, pamiętać o tym) - własny nos, zarys oczodołów, łuk brwiowy, czoło i policzki, a czasem nawet i usta, bez specjalnego ustawiania się oczu do widzenia tychże części ciała (a więc de facto ich blokowania na czymś, co z samej swej natury jest niemożliwe do dokładnego, bezpośredniego widzenia)] - por. następny punkt tym samym kolorem. Istnieje też nieco inna (przyspieszona) wersja tego ćwiczenia, mianowicie próba jak najlepszego i najszybszego widzenia (ale zawsze z rozluźnionymi oczami) jak największej liczby rzeczy (z możliwie największą liczbą szczegółów) znajdujących się w całkowitym polu naszego widzenia. Zarówno w jednym jak i w drugim przypadku zaobserwujemy bardzo szybkie i niewielkie ruchy oczu (oka - jeśli ćwiczymy każdym odzielnie) połączone z wyraźniejszym widzeniem obiektów (por. punkt 7 na czerwono). Dobre rezultaty może dać również proste, ciągłe (a przynajmniej od czasu do czasu) zdawanie sobie sprawy w świadomości z kształtu miejsca (wyobrażanie tego, co nas zewsząd otacza), w którym się znajdujemy (najczęściej będzie to jakiś tam rodzaj sześcianu), z uwzględnieniem w nim własnego położenia. Jeśli komuś powyższe zupełnie nie wychodzi bądź nie daje rezultatów, może zacząć trenować widzenie "figury" i "tła" w wyobraźni. Początkowo ćwiczenie można ograniczyć do wyobrażania sobie dwóch rzeczy o przeciwstawnych cech, np. mały (malutki - ledwo widoczny) biały prostokąt, trójkąt bądź elipsa, na tle dużego (ogromnego - do granic całkowitego naszego pola widzenia) czarnego takiego samego, lecz ułożonego przeciwnie (odwrotnie) obiektu. Zauważmy jak podczas tego ćwiczenia (można je też robić z zamkniętymi powiekami, w maksymalnie ciemnym miejscu bądź gdziekolwiek indziej - nie ma to większego znaczenia) funkcjonują nam oczy. ISTOTA OSTREGO WIDZENIA I SPRAWNEGO FUNKCJONOWANIA OCZU TKWI W PODŚWIADOMYM (NA POCZĄTKOWYM ETAPIE WYCHODZENIA Z KRÓTKOWZROCZNOŚCI - SIŁĄ RZECZY - ŚWIADOMYM) UTRZYMYWANIU RÓWNOWAGI MIĘDZY WIDZENIEM CENTRALNYM ("FIGURY" - pola maksymalnie ostrego widzenia - por. punkt 3 tym kolorem, wraz z odnośnikami w nim zawartymi) A OBWODOWYM ("TŁA"), ROZUMIANYM (RÓWNIEŻ) JAKO TRÓJWYMIAROWA PRZESTRZEŃ ZEWSZĄD OTACZAJĄCA TO, CO AKTUALNIE NAJLEPIEJ WIDZIMY. STĄD TEŻ PRZYWRACANIE PRAWIDŁOWEGO (OSTREGO) WIDZENIA (ORAZ FUNKCJONOWANIA OCZU) SPROWADZA SIĘ DO ŚWIADOMEGO TRENINGU KONCENTRACJI {A W ZASADZIE DO ZWYKŁEGO ZDAWANIA SOBIE SPRAWY Z TEGO, CO, JAK I KIEDY - ZALEŻNIE OD STOPNIA OŚWIETLENIA - SIĘ WIDZI} "DOŚRODKOWEJ" {WYRAŹNEGO WIDZENIA CENTRALNEGO (TEGO, CO STOSUNKOWO NAJLEPIEJ WIDZIMY; CO NAS NAJBARDZIEJ INTERESUJE I CO JEST DOBRZE OŚWIETLONE)} Z UWZGLĘDNIENIEM W ŚWIADOMOŚCI MNIEJ WYRAŹNEGO (PROPORCJONALNIE DO ODLEGŁOŚCI OD PUNKTU CENTRALNEGO, KTÓRY ŚWIADOMIE NAJOSTRZEJ WIDZIMY; KTÓRY NAS NAJBARDZIEJ INTERESUJE I KTÓRY CIĄGLE MINIMALNIE SIĘ PRZEMIESZCZA - A PRZYNAJMNIEJ POWINIEN SIĘ PRZEMIESZCZAĆ - ABYŚMY MOGLI OSTRO I W KOMFORCIE WIDZIEĆ - patrz wykres krzywej widzenia wraz z opisem) WIDZENIA OBWODOWEGO I PRZESTRZENNEGO, ORAZ "ODŚRODKOWEJ" (WYRAŹNIEJSZEGO WIDZENIA OBWODOWEGO I PRZESTRZENI JAKO TAKIEJ, Z UWZGLĘDNIENIEM W ŚWIADOMOŚCI GORSZEGO - Z UWAGI NA ZŁE OŚWIETLENIE - POSTRZEGANIA CENTRUM - patrz wykres krzywej widzenia wraz z opisem) DOTĄD (A NIE CHODZI TU TYLKO I WYŁĄCZNIE O WIDZENIE W "DAL" JAKO TAKIE), AŻ  ZAPADNIE NAM TO NA TYLE W PODŚWIADOMOŚCI, ŻE NIE BĘDZIEMY JUŻ MUSIELI O TYM PAMIĘTAĆ (MYŚLEĆ I ZDAWAĆ SOBIE Z TEGO SPRAWY) PODCZAS NORMALNEGO JUŻ (BEZ ŻADNYCH WAD WZROKU) WIDZENIA W KAŻDYCH WARUNKACH I O KAŻDYM CZASIE (por. punkt 3 takim samym kolorem.

6. Należy "pilnować", aby oczy nie funkcjonowały we wzmożonym napięciu. Bardzo łatwo można to sprawdzić bezpośrednio - jeśli będziemy widzieć niewyraźnie (lub mniej wyraźnie niż dotychczas) i (bądź - jeśli nie "dostrzeżemy" pogorszenia się wzroku) pośrednio - gdy po zamknięciu powiek zauważymy, że nasze oczy (wzrok) intensywnie odpoczywają i relaksują się (jeśli tak jest, a uważamy że widzimy "normalnie", to mamy duże szanse, by wkrótce stać się krótkowidzami, o ile już nimi nie jesteśmy, gdyż krótkowidzem nie staje się z dnia na dzień - wzrok pogarsza się bardzo powoli, stopniowo, w sposób niezauważalny). Zamykanie powiek (spokojne i delikatne - bez pośpiechu) jest bowiem najlepszym miernikiem stanu napięcia i w ogóle funkcjonowania oczu podczas patrzenia - normalnie, zdrowe oczy funkcjonują tak samo (bez napięcia) zarówno przy otwartych jak i zamkniętych powiekach. Jest to również najlepszy sposób na szybkie, CHWILOWE ich rozluźnienie (oderwanie od widzenia non stop). Zbyt długa praca przy komputerze (patrz też punkt 20 "Wydziału prewencji"), oglądanie TV (TV jak nic - za wyjątkiem alkoholu i narkotyków - może rozregulować działanie naszego organizmu, jeśli zamiast do natury, do niej zaczniemy dostosowywać pory posiłków i czas snu), czytanie i w ogóle jakakolwiek inna praca wzrokowa na ograniczonym polu (widzenia), w złej pozycji (a każda jest zła, jeśli dłuższy czas niezmiennie jest utrzymywana) i warunkach (oświetlenie, wiatr, pył, nieodpowiednia temperatura, suchość powietrza..., itp.), w połączeniu z niewłaściwym odżywianiem (a raczej niewłaściwe odżywianie w połączeniu z resztą niesprzyjających czynników) bardzo sprzyja napięciu mięśni oczu oraz rozwojowi krótkowzroczności - najpierw występuje nieświadome mrużenie powiek (zaczyna się od niewielkiego przymrużania) podczas patrzenia w dal, celem chwilowej poprawy ostrości wzroku, potem do gry włącza się ruch zbieżny oczu (występuje "masakra" oczu - ściskanie ich naraz i w pionie i w poziomie), a gdy i to nie skutkuje "ląduje się" u okulisty, którego celem (chciałbym wierzyć, że nieświadomym) bynajmniej nie jest wyleczenie naszych oczu, lecz przypisywanie im coraz to mocniejszych szkieł (działanie stricte doraźne) oraz ciągłe uzależnianie nas od siebie (w końcu to jego "praca", a ściślej mówiąc zarobek - wmawia się ludziom, że wady wzroku, podobnie zresztą jak i inne choroby, zwłaszcza te przewlekłe, już z samej swej natury są nieuleczalne i w związku z tym trzeba stale być pod "opieką" lekarza). Wracając jednak do wcześniejszego wątku: jeśli wykonujemy już te (potencjalnie) niebezpieczne dla naszych oczu czynności, na początku poprzedniego zdania wymienione - ideałem by było przez jakiś czas (tydzień, kilka dni - lub chociaż godzin dziennie...) w ogóle ich unikać, i skupić się tylko i wyłącznie na funkcjonowaniu oczu {świadomym niwelowaniu w nich napięć - dopiero później moźna by włączyć przesuwy wzroku (najpierw niezależne od obrazu - "bujanie"; potem - świadome i precyzyjne - pola maksymalnie ostrego widzenia, w czasie których to tak na dobrą sprawę możemy ostro, wraźnie i swobodnie widzieć - por. punkt 3 od tego koloru)}, a nie na biernym (niewłaściwym - z napięciem w oczach) patrzeniu jako takim (widzenie ZAWSZE winno być absolutnie podrzędne w stosunku do prawidłowego - bez napięć - funkcjonowania oczu) - to jak najczęściej odrywajmy od nich wzrok [spokojnie zamykając co jakiś (krótki) czas na chwilę (kilka sekund) powieki lub patrząc w coś obojętnego (dal, ścianę - o ile inaczej nie umiemy rozluźnić oczu i patrzeć obojętnym wzrokiem) - jeśli nie możemy tego za bardzo robić, to przynajmniej miejmy świadomość umiejscowienia (w tle, przestrzeni) tego, na co aktualnie patrzymy (zdawajmy sobie cały czas z tego sprawę - pamiętajmy o tym)]. BĄDŹMY ŚWIADOMI, ŻE PRZEDMIOTY, KTÓRE WIDZIMY NIE ISTNIEJĄ W PRÓŻNI, LECZ W OTOCZENIU INNYCH (NA TLE CZEGOŚ), I W ZWIĄZKU Z TYM WIDZIANY PRZEZ NAS OBRAZ PRAKTYCZNIE ZAWSZE JEST (A PRZYNAJMNIEJ POWINIEN BYĆ, BO OSTATECZNA JEGO INTERPRETACJA DOKONUJE SIĘ W NASZYM MÓZGU) TRÓJWYMIAROWY. TRZEBA RÓWNIEŻ MIEĆ NA UWADZE FAKT, IŻ KAŻDE CHOĆBY MINIMALNE PRZEMIESZCZENIE WZROKU (WIDZENIA CENTRALNEGO - A TO CIĄGLE POWINNO SIĘ PRZEMIESZCZAĆ, ABYŚMY ZAWSZE MOGLI OSTRO I W KOMFORCIE WIDZIEĆ) PO OBSERWOWANYM OBIEKCIE (NIE MÓWIĄC JUŻ O RUCHU CIAŁA), NIESIE ZE SOBĄ RÓWNIEŻ JAKĄŚ (TYM WIĘKSZĄ IM WIĘKSZY PRZESUW WZROKU) ZMIANĘ (A WIĘC TAKŻE PRZESUW) WIDZENIA JEGO OTOCZENIA (TŁA). WŁAŚNIE Z ISTNIENIA I PRZEMIESZCZANIA SIĘ CAŁEGO TEGO OTOCZENIA WINNIŚMY RÓWNIEŻ ZDAWAĆ SOBIE SPRAWĘ I WIDZIEĆ JE (BYĆ JEGO ŚWIADOMYM) Z OSTROŚCIĄ ODPOWIADAJĄCĄ JEGO ODLEGŁOŚCI (UŁOŻENIU POSZCZEGÓLNYCH POJEDYNCZYCH OBIEKTÓW CZY SZCZEGÓŁÓW OWEGO TŁA, WZGLĘDEM MALUTKIEGO OBSZARU MAKSYMALNIE OSTREGO WIDZENIA - por. punkt 3 od tego koloru, oraz rys. 1b) OD PUNKTU CENTRALNEGO (patrz wykres krzywej widzenia). OCZYWIŚCIE W WARUNKACH DOSTATECZNIE DOBREGO OŚWIETLENIA, WIDZENIE OBWODOWE CZY PRZESTRZENNE (JAKO TAKIE), NIGDY NIE MOŻE WYPRZEDZAĆ WIDZENIA CENTRALNEGO (BYĆ LEPSZE I WYRAŹNIEJSZE NIŻ ONO, CZY NAWET BYĆ TAKIE SAME) - GDY TAK JEST, ZNACZY TO, ŻE ŹLE WIDZIMY - MOŻE NATOMIAST I POWINNO ZAWSZE IŚĆ Z NIM W PARZE I BYĆ ODWROTNIE PROPORCJONALNIE (JEŚLI CHODZI O JEGO OSTROŚĆ - NIE TRZEBA SIĘ NA NIM ZBYTNIO KONCENTROWAĆ: WYSTARCZY BYĆ TEGO ŚWIADOMYM; TO SAMO NATURALNIE, ODPOWIEDNIO SIĘ "NASTAWI") DO ODLEGŁOŚCI POSZCZEGÓLNYCH JEGO ELEMENTÓW OD AKTUALNEGO, CHWILOWEGO (BO POWINNO SIĘ ONO CIĄGLE PRZEMIESZCZAĆ) "CENTRUM" - patrz wykres krzywej widzenia, oraz poprzedni punkt (ten sam kolor). Czy to przypadek, że w Anglii krótkowzrocznością „zarażeni” są wszyscy pracownicy laboratoriów, którzy przez 8 godz. dziennie używają mikroskopu [Wojtasiński 2003], w Singapurze - 98% absolwentów medycyny [Nikodemska 2003], u dzieci szkół podstawowych i średnich w Szanghaju i Tajwanie, które dużo czytają i często używają komputerów - 85% [Nikodemska 2003], a wśród 18-letnich tajwańskich dziewcząt – 93% [Wojtasiński 2003]? Dlaczego marynarze łodzi podwodnych po dłuższym rejsie w zamknięciu niemal zawsze doświadczają przejściowej krótkowzroczności, a kłopotów takich pozbawieni są pracujący na otwartym morzu rybacy, którzy często mają nawet nadwzroczność [Wojtasiński 2003]? Dlaczego wśród Eskimosów i Aborygenów w ciągu zaledwie jednego pokolenia, udział krótkowidzów zwiększył się z 2 do 45%, gdy zaczęto uczyć ich czytać i pisać [Wojtasiński 2003]? Idę o zakład, że wszyscy wyżej wymienieni, nie dość że wykluczają ze świadomości różnicowanie widzenia na maksymalnie ostre (centralne) i proporcjonalnie (do odległości od punktu centralnego - patrz wykres krzywej widzenia) ostre (obwodowe), i patrzą przez to jednym jego rodzajem, albo nawet "czymś" pomiędzy tym (bo po co maksymalnie wyraźnie widzieć, skoro i bez tego - widząc jedynie dostatecznie wyraźnie - można coś o wiele szybciej przeczytać, zrozumieć, zaobserwować czy zrobić, zwłaszcza, gdy jesteśmy ciągle przez kogoś poganiani - por. kilka zdań przed wykresem, po odnośniku do punktu 6), gdyż czynności, którymi się zajmują, siłą rzeczy to na nich wymuszają [przez co nienaturalnie przetrzymują wzrok w jednym tylko miejscu (patrzą nieruchomymi oczami - jak wół w malowane wrota i chcą wszystko widzieć naraz) niezależnie od jego powierzchi - patrz wykres krzywej widzenia wraz z opisem], to dodatkowo jeszcze źle bądź bardzo źle się odżywiają (zwłaszcza uczniowie i studenci).

7. Własną wyobraźnię i pamięć, która zresztą ściśle się z nią wiąże - DOBRZE wyobrazić bowiem możemy tylko to, co dobrze pamiętamy, a dobrze pamiętać z kolei tylko to, co wcześniej wyraźnie widzieliśmy (oczyma - lub czego doświadczyliśmy innymi zmysłami) - też można (i należy) "zaprzęgnąć" w ten sposób, aby nam pomagała [a nie przeszkadzała - z uwagi na błędne wyobrażenia o widzeniu - że niby zawsze i wszędzie wszystko widzimy równie źle (por. punkt 3 tym oraz tym kolorem), czy że podczas widzenia występuje (bo musi) dyskomfort w oczach (podczas wpatrywania się nieruchomymi oczami - owszem, ale NIGDY podczas prawidłowego widzenia, rozumianego jako NATURALNE, PŁYNNE i SWOBODNE przemieszczanie wzroku po obserwowanym obrazie] w widzeniu. Polega to przede wszystkim na pozytywnym myśleniu (to bardzo ważne - być może najważniejsze po odpowiednim żywieniu), tzn. w przypadku niewyraźnego widzenia czegoś (konkretnego obiektu bądź jego szczegółu) wyobrażamy sobie/traktujemy (bardzo szybko, ale bez napięcia w oczach), że wcale tak źle tego nie widzieliśmy/widzimy, że wręcz widzieliśmy/widzimy to bardzo dobrze, ostro i wyraźnie (NA PIERWSZY RZUT OKA/PRZESÓW WZROKU), i że widzenie nie wymaga od nas najmniejszego wysiłku ze strony oczu, ani ich napięcia (prawidłowe widzenie rzeczywiście tego nie wymaga) - wskazane jest nawet wywołanie u siebie w świadomości uczucia zdziwienia faktem, że nasze widzenie przebiega tak lekko, szybko i sprawnie (co jakiś czas należy jednak sprawdzać stan naszych oczu poprzez swobodne i delikatne - nie siłowe - zamknięcie powiek na kilka sekund - por. punkt poprzedni tym odcieniem zielonego) - por. punkt 1 na fioletowo. Można też patrząc na coś (małego i - lub - w oddali), czego dokładnie nie widzimy, pomyśleć (przypomnieć sobie, wyobrazić) o czymś innym (najlepiej przyjemnym lub obojętnym) - wzrok nam wtedy oderwie się w świadomości od obserwowanego obrazu (jeśli oczywiście dostatecznie dobrze coś sobie wyobrazimy), mimo iż fizycznie (lecz już nie mentalnie - nie biernie) nadal patrzeć będziemy w realnie istniejący obiekt [nasze oczy - w wyniku rozluźnienia mięśni skośnych - zaczną wykonywać szybkie i minimalne mikroruchy niezbędne do prawidłowego (ostrego) widzenia (por. początek następnego punktu oraz dalej, a także obecny punkt - za czerwonym wyróżnieniem)]. Mimowolne, swobodne i niewymuszone [w przeciwieństwie do wymuszonych - przebywania w absolutnej ciemności, zamykania powiek (w tym również z powodu ogólnego zmęczenia i/lub senności), czy nawet ruchu/przemieszczania ciała: swobodnego bujania, chodu, biegu, jazdy na rowerze w jakimś spokojnym terenie, jazdy samochodem lub autobusem jako pasażer...] oderwania (chwile wytchnienia - odpoczynku - dla naszych oczu) w świadomości wzroku od widzianego obrazu (oprócz dłuższego, NORMALNEGO, NIEWYMUSZONEGO patrzenia w jakąś jednolitą, obojętną dla naszych oczu powierzchnię, np. białą ścianę, a nawet TV - jeśli obraz śnieży i jest na granicy widoczności - por. końcówka tego działu: ćwiczenia ze szkłami plusowymi do dali), występują też naturalnie podczas korzystania (koncentrowania się) z innych zmysłów - smaku, węchu, a zwłaszcza SŁUCHU i DOTYKU/ODCZUĆ WEWNĘTRZNYCH (w tym również pośrednio - przywołując z pamięci minione doświadczenia), szczególnie, gdy jesteśmy/byliśmy tym czymś (co "odbieramy"/odbieraliśmy) zainteresowani (w ten sposób odciążając nadmiernie przywiązane do widzenia oczy - bo odbierać rzeczywistość możemy przecież także i innymi zmysłami - automatycznie rozluźniamy ich mięśnie). Zwróćmy uwagę na zachowanie się naszych oczu podczas rozmowy [zwłaszcza telefonicznej, choć nie tylko - mowa nierozłącznie związana jest z myśleniem, a to z kolei z pamięcią i wyobraźnią... - wzrok przenosimy ze świata realnego do wewnętrznego, zawartego w naszej pamięci i wyobraźni (chyba, że kłamiemy w jej trakcie - wówczas nie mamy gdzie przenieść wzroku - oczy zaczynają nam jakoś dziwnie chodzić; pojawia się w nich napięcie - por. związek widzenia z prawdą: końcówka punktu następnego)] - nie możemy w jej trakcie na niczym (realnie istniejącym: tu i teraz) dłużej skoncentrować wzroku, mimo iż oczy cały czas mamy otwarte. Co do pamięci, to gdy świadomie doświadczymy lepszego (SWOBODNEGO - BEZ NAPIĘĆ) funkcjonowania oczu, naturalnie zapamiętamy ten ich stan [bardzo pożyteczną rzeczą jest częste przywoływanie w pamięci - podczas świadomego widzenia - stanu (mięśni) naszych oczu z momentów oderwań (odpoczynku) wzroku od obrazu, wymienionych przed chwilą] i przez to będziemy coraz bliżej odzyskania pełnej ostrości wzroku (warto na bieżąco robić notatki - dokładnie opisywać własne odczucia, stosowaną dietę, ćwiczenia, stan emocjonalny...) - wtedy wystarczy tylko będzie "wprzęgnąć" w proces widzenia ruch (najpierw sam - jako taki - potem swobodne przemieszczanie obszaru maksymalnie ostrego widzenia na to, co chcemy dokładnie zobaczyć) i będziemy już o krok od prawidłowego (wyraźnego, bez napięć) widzenia [por. punkt natępny (8), punkt 6 oraz punkt 1 - wszystko zielonym kolorem]. Innym (konkretnym) sposobem bezpośredniego wykorzystywania pamięci w celu poprawy funkcjonowania oczu (wzroku) jest jak najdokładniejsze przypominanie sobie widzianych wcześniej obrazów (w tym charakterystycznych ich cech: wielkości, położenia, kształtu, koloru, tła, szczegółów...). W każdym praktycznie miejscu dostatecznie oświetlonym można zamknąć na moment powieki (lub nawet nie zamykać, tylko w trakcie widzenia co jakiś czas świadomie sobie przypominać - jeśli nie mamy w oczach napięcia) i rozluźniając oczy starać się jak najszybciej i najdokładniej odtworzyć (przypomnieć sobie) wszystko to wraz ze szczegółami (a w zasadzie jednym szczegółem, który przed momentem był najlepiej przez nas widziany - punktem centralnym - por. punkt 3 tym kolorem, wraz z odnośnikami w nim zawartymi), co chwilę temu było w całkowitym polu naszego widzenia (choćbyśmy coś widzieli tylko "kątem oka") i tak jak przed chwilą wszystko to widzieliśmy [z rozróżnieniem widzenia centralnego - tego co widzieliśmy świadomie i co nas interesowało - oraz całego jego otoczenia ("tła", przestrzeni, widzianej mniej wyraźnie proporcjonalnie do odległości od "centrum" - patrz wykres krzywej widzenia). Co jakiś czas (im krócej tym lepiej - pod warunkiem zachowania rozluźnienia), dobrze jest korygować własne wyobrażenia poprzez otwarcie (potem - gdy pozbędziemy się napięcia - może nam to przejść w nieświadome mrugnięcie, a nawet płynny przesuw wzroku) na momencik oczu (oka - jeśli ćwiczymy oddzielnie każdym) bądź płynny powrót (jeśli ćwiczymy przypominanie w trakcie widzenia) wzroku do przypominanego obrazu (punktu). Tym sposobem również możemy nieźle "rozruszać" oczy - będą to ruchy minimalne, aczkolwiek niezwykle istotne do wyraźnego widzenia (por. punkt 5 na czerwono). Można również podejść do czegoś, czego z daleka nie widzimy (nie wspominając już o jego dokładnym rozpoznaniu), przyjrzeć się temu bardzo dokładnie (najmniejszym jego szczegółom), zapamiętać to, wrócić do pozycji wyjściowej (znów się oddalić) i z niej patrząc na ów obiekt, przypomnieć sobie jak wyglądał on z bliska [można przed tą próbą zamknąć na chwilę oczy - zwłaszcza, jeśli występuje w nich napięcie - i JAK NAJDOKŁADNIEJ przywoływać w pamięci wygląd tego, co zaraz z daleka będziemy widzieć (należy przy tym myśleć pozytywnie o tej próbie widzenia - tzn. że przejdziemy ją pomyślnie i za chwilę zobaczymy ostro i wyraźnie); zauważmy, że podczas SWOBODNEGO, DOKŁADNEGO przypominania szczegółów obiektu, oczy nasze (nawet przy zamkniętych powiekach) wykonują minimalne, szybkie i ledwo zauważalne ruchy]. Dr Bates np. twierdził, że podczas rozpoznawania liter na tablicy Snellena (typowa tablica do badania ostrości wzroku) - zwłaszcza tych małych i z dalszej odległości - osoby ze zdrowym wzrokiem podświadomie wyobrażają sobie ("przypominają") biel (sam kolor - jako taki) tablicy bielszą niż jest w rzeczywistości, oraz czerń liter również czarniejszą od rzeczywistej (tak wyobraźnia i pamięć pomaga im w dokładym widzeniu - w przeciwieństwie do krótkowidzów, u których postrzegane kolory są "niedokładne", mało intensywne, szare, rozmazane, jasne, a pamięć takiego stanu rzeczy zdawałaby się zamykać błędne koło). W związku z powyższym, na początku wychodzenia z krótkowzroczności (zwłaszcza dużej) wskazane jest wykonywanie konkretnych ćwiczeń w stosunkowo bliskiej odległości [aby móc jak najlepiej zapamiętać charakterystyczne cechy widzianych przedmiotów (żeby je potem móc właściwie przypominać i prawidłowo - jak najdokładniej - wyobrażać) oraz nie wysilać i tak już przesilonych oczu (por. ćwiczenie do bliży - punkt 1)]. Reasumując: angażując w codziennym życiu na większą skalę (poprzez myślenie pozytywne) własną wyobraźnię (co mimowolnie pociąga za sobą również angażowanie pamięci - por. początek tego punktu), poprawiamy sobie nie tylko wzrok, ale i ogólne funkcjonowanie całego organizmu, bynajmniej nie tylko w sferze psychiki (zwłaszcza, gdy w sposób przynajmniej poprawny się odżywiamy). Jeśli dostatecznie dobrze i w prawidłowy sposób wyobrazimy sobie coś pozytywnego i prawidłowego (a trwa to bardzo krótko i już „wiemy”) i szybko zaczniemy wprzęgać takie wyobrażenie w działanie (im szybciej tym lepiej) i je utrzymywać (że dana czynność, którą się obecnie zajmujemy, nawet tak podstawowa jak chód, bieg czy dźwiganie czegoś - że o widzeniu nie wspomnę - jest lekka, łatwa i przyjemna, i że bez trudu sobie z nią poradzimy), to znajdzie to swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To nie jest trywializm - sam całkiem niedawno to zauważyłem i uwierzyłem. Wyobraźnia bowiem czyni cuda, jednakże jakie one będą (pozytywne bądź negatywne „cuda”) i czy w ogóle będą, zależy wyłącznie od nas, i od naszej woli jej angażowania. Każde bowiem działanie bierze swój początek w wyobraźni (myśleniu) - bez niej nic nie jesteśmy w stanie zrobić (poza odruchami). A jeżeli tak się sprawy z nią mają, to nie ulega najmniejszej wątpliwości, że jakakolwiek czynność (czy to fizyczna, psychiczna, czy jeszcze inna) pójdzie nam o wiele łatwiej i sprawniej, jeśli będziemy o niej myśleć pozytywnie (por. punkt 3 tym kolorem). O wyobraźni pod nieco innym kątem (przestrzennej) traktowała też pierwsza połowa punktu 5 (żółtym, czerwonym i niebieskim kolorem).

8. Poważną przeszkodą stojącą na drodze do trwałego poprawienia ostrości wzroku może okazać się nasza własna mentalność, jeśli bardzo często ulega presji dokładnego widzenia i (lub) jak najszybszego rozpoznawania [to z wyraźnym widzeniem - świadomym przesuwem pola maksymalnie ostrego widzenia - nie ma nic wspólnego; PRAWIDŁOWE (OSTRE) WIDZENIE (JAKO TAKIE) BOWIEM NIE JEST WYNIKIEM ROZPOZNAWANIA, LECZ ROZPOZNAWANIE JEST WYNIKIEM WIDZENIA (INNYMI SŁOWY: ŻEBY MÓC COŚ WZROKOWO ROZPOZNAĆ, NAJPIERW NALEŻY TO WYSTARCZAJĄCO DOBRZE ZOBACZYĆ - por. punkt 3 od tego koloru) - W PRZECIWNYM RAZIE MIELIBYŚMY OMAMY WZROKOWE (ZRESZTĄ OSOBY KRÓTKOWZROCZNE NIESTOSUJĄCE METODY BATESA CZĘSTO JE MAJĄ)] wszystkich rzeczy (naraz, całościowo) bądź osób znajdujących się w polu widzenia [co często jest niemożliwe nawet dla osób ze zdrowym wzrokiem (wymaga to bowiem bardzo szybkich i o dużym zakresie ruchów oczu - por. punkt 3 tym kolorem), zresztą oni nawet nie starają się tego czynić - praktycznie zawsze widzą spokojnie, bez pośpiechu i wysiłku]. Taki sposób "dokładnego" (całościowego) postrzegania i ciągłego "kontrolowania" świata [wszystkiego "naraz", jak najszybciej - bez PŁYNNYCH, NATURALNYCH I SWOBODNYCH ruchów oczu będących w stanie ROZLUŹNIENIA (o jak najczęstszym odrywaniu w świadomości wzroku od obrazu całkowicie się wtedy zapomina!)] powoduje napięcie (oczy bardzo szybko się męczą), burzy wewnętrzny spokój, i niweczy dotychczasowe osiągnięcia w zakresie polepszania wzroku (por. punkt poprzedni - odpowiednim kolorem - oraz punkt 3 tym kolorem) - zaczyna się używać tego delikatnego narządu zmysłu niczym pługa do orki, a przecież żaden narząd (nie tylko zmysłu) długo nie wytrzyma, jeśli będzie funkcjonował non-stop na wysokich obrotach [nawet sokół szybko by oślepł, gdyby cały czas - bez przerwy (bez najmniejszych choćby - ale częstych - oderwań wzroku od widzianego obrazu) - patrzył z maksymalną ostrością na maksymalnym polu widzenia - patrz wykres krzywej widzenia wraz z jego opisem]. ŻADNE OCZY NIE SĄ STWORZONE DO MAKSYMALNIE OSTREGO WIDZENIA CAŁYCH, "DUŻYCH" POWIERZCHNI (POD WZGLĘDEM STOSUNKU ICH ROZMIARÓW DO ODLEGŁOŚCI OD OKA) NON-STOP. W związku z tym należy unikać (przynajmniej w miarę możliwości) zwłaszcza tego (takich sytuacji, miejsc, okazji, czynności...), co (niespodziewanie) wymusza na nas ostre widzenie i (lub) szybkie, ciągłe rozpoznawanie, bądź - w ostateczności - kontrolować je [tzn. własne widzenie - to my winniśmy zawsze samodzielnie panować nad naszym widzeniem (z początku nad jak najdłuższym i najczęstszym utrzymywaniem rozluźnionych, oderwanych od wyraźnego - lub nawet jakiegokolwiek - widzenia obrazu oczu) poprzez ciągłe decydowanie o tym czy, co (ewentualnie kogo), kiedy i jak widzimy i rozpoznajemy, oraz w jaki sposób funkcjonują nam oczy (a to jest ściśle związane z widzeniem), a nie inni ludzie, sytuacje, okoliczności... w jakikolwiek (pośredni) sposób mają to czynić za nas] poprzez jak najczęstsze (i możliwie najdłuższe) utrzymywanie ROZLUŹNIONEGO (oderwanego od maksymalnie ostrego widzenia i szybkiego rozpoznawania) wzroku [cóż takiego się takiego stanie, jeśli trochę później coś lub kogoś rozpoznamy lub nie (roz)poznamy - nawet osobom ze zdrowym wzrokiem czasem się to przytrafia (niezauważenie)]. Tym sposobem wbrew pozorom wcale nie będziemy widzieć gorzej. Jeśli utrzymamy ROZLUŹNIENIE I NIE BĘDZIEMY WPATRYWAĆ SIĘ w coś, co za pierwszym razem nie jesteśmy w stanie dokładnie zobaczyć [jeśli za pierwszym razem czegoś wyraźnie nie widzimy, to tym bardziej nie zobaczymy tego, gdy będziemy się w to dłużej wpatrywać (nienaturalnie przetrzymywać na obserwowanym obiekcie bądź jego szczególe wzrok w JEDNYM TYLKO miejscu) - owszem "rozpoznać" czasem możemy, ale na zasadzie zgadywania], a zamiast tego przeniesiemy płynnie wzrok na inny punkt (obiekt - ideałem by było w ogóle oderwać na chwilę wzrok od obrazu), a z niego SWOBODNIE, I PŁYNNIE [BEZ ŻADNYCH NAPIĘĆ W OCZACH, wynikających z nienaturalnego blokowania (skupiania, przetrzymywania) obszaru maksymalnie ostrego widzenia w 1 tylko miejscu - por. punkt 3 od tego koloru] na jeszcze inny itd., [por. punkt poprzedni (7) oraz powiązany z nim punkt 1 - oba różowym kolorem, a także punkt poprzedni (7) zielonym kolorem]. Chodzi tu o widzenie pozbawione jakiegokolwiek wysiłku skierowanego na rozpoznawanie [jeśli coś widzimy ostro podczas SWOBODNYCH, PŁYNNYCH i NATURALNYCH przesuwów (ruchów) wzroku i rozpoznajemy (ułameczek sekundy) - dobrze; jeśli nieostro i nierozpoznajemy - nic nie szkodzi - inną rzecz widzimy wyraźnie(j), a tamtej się nie przyglądamy (nie przetrzymujemy na niej wzroku - traktujemy ją tak, jakbyśmy ją dobrze widzieli i bez trudu rozpoznali) - por. punkt 7 różowym kolorem]. Poza tym, obiektywnie oceniając ostrość wzroku w konkretnej sytuacji, zawsze trzeba wziąć poprawkę na warunki zewnętrzne [niedostateczne bądź nadmierne oświetlenie (olśnienie), niezbyt wyraźny napis, zbyt duża odległość i - lub - mały obiekt] oraz wewnętrzne [stan emocjonalny i fizyczny (zmęczenie, senność, mimowolne utrzymywanie oczu/wzroku w oderwaniu od obrazu/dokładnego widzenia), wcześniejsza znajomość obiektu na który się patrzy, zagapienie czy też najzwyklejsze w świecie niezauważenie czegoś - nie zwrócenie na to uwagi] - nawet ludzie ze zdrowym wzrokiem miewają chwilowe zaburzenia widzenia (choć trwają one zazwyczaj bardzo krótko). Przeszkodą w drodze do wyraźnego widzenia jest wg dr Batesa uczucie nudy i (lub) braku zainteresowania [swoją drogą, ciekawe jaki jest dokładnie udział szkoły w powstawaniu krótkowzroczności i na czym on polega (?)]. Stan taki pociąga za sobą napięcie psychiczne, które zaburza funkcjonowanie narządu wzroku oraz pogarsza ostrość widzenia - niejako podświadomie odwracamy wtedy wzrok od tego, co nas nie interesuje (czego nie chcemy dokładnie widzieć) bądź tylko udajemy (gdy sytuacja tego wymaga), że na to patrzymy, to obserwujemy. Najgorszą jednak rzeczą (jakże często w szkole konieczną) jest postępowanie wbrew sobie - poddanie się presji ciągłego maksymalnego skupiania uwagi (jakże często wzrokowej i słuchowej naraz!!!) podczas  (dla nas) trudnych/nudnych lub prowadzonych bardzo szybko/mechanicznie/"na odwal" (w przygniatającym i denerwującym - nie dającym szans na zrozumienie/zapamiętanie wykładanych treści - tempie) lekcji/zajęć/wykładów. Stąd zapewne biorą się złe nawyki wzrokowe - w większym stopniu patrzymy wówczas (większym - mimowolnie) kątem oka [zamiast całkowicie oderwać od tego czegoś wzrok (ale na lekcjach/zajęciach/wykładach w końcu trzeba uważać lub przynajmniej sprawiać takie wrażenie) i (lub) zmienić miejsce przebywania - po co się męczyć (w tym męczyć wzrok zmuszając go do ciągłego widzenia czegoś, czego nie chce) i udawać?] na coś, co winniśmy widzieć centralnie/wyraźnie z uwagi na jego takie same (frontalne - w zasięgu naszego wzroku) położenie względem naszych oczu (oszukujemy po prostu samych siebie i innych). A jeśli coś nas nie interesuje, to siłą rzeczy nie możemy tego dokładnie "sfiksować" [na nim się skoncentrować - to samo de facto odnosi się do wszystkich innych zmysłów (nie tylko wzroku)]. Zatem dobrym treningiem oczu (wzroku), a także działaniem prewencyjnym w tym (i pewnie nie tylko w tym) zakresie, jest podążanie za własnymi zainteresowaniami - rozwijanie ich wedle własnej woli, a nie woli innych - oraz unikanie jakiegokolwiek poczucia presji (nie tylko widzenia - choć tej przede wszystkim). Gdy jesteśmy bowiem czegoś ciekawi, robimy coś z pasją i chęcią (sercem) - nasz mózg i oczy pracują najlepiej. Niestety szkoła instytucjonalna (i nie tylko zresztą ona - to samo tyczy się każdej innej sformalizowanej, opartej na władzy instytucji) już z samej swej natury w znacznym stopniu nam to uniemożliwia/wyperswadowuje (nie wspominając już o nudnych nauczycielach, budzących raczej odrazę do wykładanego przedmiotu, niż zainteresowanie nim, hołdujących bardziej "programowi"/treści niż człowiekowi), zmuszając nas do czynienia (nauki) czegoś, czego nie chcemy [wszyscy - chcąc nie chcąc - w pewnym sensie jesteśmy "prostytutkami", jak nie cielesnymi (nie tylko w sensie dosłownym - jakże często życie nas zmusza do wykonywania niechcianej fizycznej pracy), to intelektualnymi (nie zawsze robimy to, co NAPRAWDĘ chcemy)... ]. Poza tym, wystąpieniu objawów nudy i braku zainteresowania bardzo sprzyja utrzymywanie przez dłuższy czas ciała w jednej pozycji i/lub (względnym) bezruchu [np. siedzącej, jak na lekcjach szkolnych (por. końcówka punktu 9) - tu pojawia się również problem patrzenia "spod łba" i z boku na tablicę (w końcu nie wszyscy mogą siedzieć na wprost niej) - por. punkt 10 fioletowym kolorem]. O innym ważnym związku widzenia ze szkołą traktuje też punkt 3 (po odnośniku do punktu 6). Idąc dalej tym tropem, ów wielki uczony na podstawie licznych swych eksperymentów i badań nad zachowywaniem się różnych oczu w różnych warunkach, tak zewnętrznych (odległość, oświetlenie), jak wewnętrznych (różne stany emocjonalne), dowiódł istnienia związku ostrości widzenia i prawidłowego funkcjonowania oczu (wzroku) z prawdą. Konkluzja płynąca z tego odkrycia jest jednoznaczna: Wzroku (widzenia) nie da się oszukać (zawsze należy używać go w sposób SWOBODNY i NATURALNY), a wszelkie kłamstwa (w tym przede wszystkim okłamywanie samego siebie) mogą się bardzo szybko na nas zemścić (konkretnie na naszych oczach - por. pierwszy akapit podsumowujący metodę Batesa). Swoją drogą, czy to przypadek, że czasem się mówi: „Po oczach widzę, że kłamiesz”, gdy ktoś jakoś tak dziwnie patrzy (por. pierwsze zdanie od góry)?

9. Bardzo dobre rezultaty może dać, zdawałoby się prosta czynność, jaką jest SWOBODNE (BEZ ŻADNEGO NAPIĘCIA, ANI PRESJI WIDZENIA) obserwowanie ruchu wielu obiektów - np. samochodów na jakimś prostym, długim, ruchliwym (najlepiej kilkupasmowym) odcinku drogi. Jadące samochody o tyle wydają się być dobre do obserwacji, iż są to duże, z daleka widoczne obiekty poruszające się z dużą prędkością (prędkość samochodu + prędkość przesuwu po nim wzroku w kierunku przeciwnym do jego ruchu = podwojenie odbieranej w świadomości "prędkości widzenia", a tym samym zmniejszenie skłonności do niepotrzebnego wpatrywania się). Tymi obiektami mogą być również (a czasem może nawet i lepiej jak będą - z powodu ujemnego ładunku elektrostatycznego - por. punkt 20 "Wydziału prewencji") drzewa w parku bądź lesie [jeżeli bowiem spacerujemy i widzimy nieruchome np. drzewa, to i tak obserwujemy ruch względny tych obiektów (przesów) względem nas, będących w ruchu]. Można w ten sposób wykonywać 3 (i więcej) ćwiczeń (zaleceń) naraz: spacer - a więc ruch fizyczny; chód w wyprostowanej pozycji ze swobodnym widzeniem do dali (przestrzeni); obserwowanie ruchu (czy to względnego, rzeczywistego, czy jednego i drugiego) oraz związanych z nim przemieszczeń obszaru maksymalnie ostrego widzenia wraz z jego tłem (przestrzenią). W warunkach domowych (prowizorycznych) można wpatrywać się (w sensie swobodnie obserwować) przez pewien czas w wizualizacje jakiegoś multimedialnego odtwarzacza (np. Windows Media Playera czy Winampa) bądź wygaszacza ekranu. Można także grać w jakieś gry zręcznościowe - z komputerowych np. polecałbym skoki narciarskie, LBreakout, zaś ze "zwykłych" może np. piłkarzyki (dwuosobowa gra na stole) - czy inne (ruchowe), zarówno indywidualne, jak i zespołowe, które nas interesują (por. punkt 4). Ruch fizyczny bowiem naturalnie wymusza na naszych oczach niewpatrywanie się (często mimowolnie odrywa się wzrok od widzianego obrazu koncentrując na czymś innym) oraz szybkie przemieszczanie wzroku (ciągłą i sprawną zmianę widzianego wyraźnie bądź nie - obrazu), zapobiegając w ten sposób destrukcyjnym skutkom uczucia nudy (patrz punkt poprzedni tym kolorem]. Należy tylko pamiętać, aby być ROZLUŹNIONYM (nie spiętym) i w takim też stanie utrzymywać oczy.

10. Istnieje również inny sposób łączący w sobie wszystkie ćwiczenia i zalecenia dr Batesa. Jest nim mianowicie ciągłe pilnowanie, by zarówno oczy, jak i całe nasze ciało nie pracowały we wzmożonym napięciu (należy ciągle wsłuchiwać się w stan zarówno jednego, jak i drugiego). Jeżeli zaś zauważymy, że w takim stanie jednak pracują - za pomocą umysłu rozluźniamy je [odrywając (odpoczywając) w świadomości wzrok od aktualnie widzianego (wyraźnie bądź nie) obrazu (por. punkt 7 - tym odcieniem zielonego) - można też na chwilę zamknąć powieki i skoncentrować się na rozluźnianiu oczu (por. punkt 6 - od początku pierwszą jego połowę, punkt 2, oraz punkt 1 - wszystkie tym samym kolorem) bądź przesuwie wzroku ("bujaniu" - patrz punkt 4)]. Mięśnie oczu wykazują tendencję do nadmiernego napięcia podczas dłuższego patrzenia w jednym tylko kierunku - w bok, górę bądź dół - dlatego też należy tego unikać. Dotyczy to np. szeroko rozumianego tzw. patrzenia "spod łba", które siłą rzeczy występuje, gdy chodzimy zgarbieni (pochyleni), jeździmy rowerem górskim czy kolarzówką po ruchliwej drodze patrząc (chcąc - niechcąc) ciągle w dal, podczas prowadzenia samochodu z źle ustawionym (zbyt nisko bądź wysoko) siedzeniem (to samo tyczy się również kierownicy i siodełka zwykłego roweru), a także podczas oglądania TV czy filmu w kinie, jeśli nie jesteśmy ustawieni do oglądanego obrazu frontalnie, tzn. jego środek - "centrum" - nie znajduje się dokładnie na wprost naszych oczu w stanie (to najważniejsze) maksymalnego ich rozluźnienia. I to jest pozycja wyjściowa do prawidłowego widzenia. ZAWSZE NALEŻY JEJ SIĘ TRZYMAĆ. Czasem wymagać ona może np. podniesienia ("zadarcia") nieco głowy i patrzenia jakby z góry, ale jest to cena, jaką należy zapłacić za odzyskanie pełnej ostrości wzroku [jest to odpowiedź na nasze wcześniejsze nienaturalne patrzenie w górę - "spod łba" (wynikające z utrzymywania nieprawidłowej pozycji ciała - garbienia się) - i przeciążanie przez to pewnych mięśni oka (i tułowia, karku)]. Już samo takie utrzymywanie oczu i ciała w stanie (pozycji) gwarantującym maksymalne ich rozluźnienie i relaks [to ZAWSZE (obok oczywiście właściwego żywienia i trybu życia) winno być naszym NAJWAŻNIEJSZYM PRIORYTETEM], zwłaszcza w połączeniu z nieprzyglądaniem się niczemu (przesuwem pola maksymalnie ostrego widzenia - bez blokowania go w 1 tylko miejscu - i częstymi oderwaniami w świadomości wzroku od obrazu) - zarówno temu, co widzimy wyraźnie, jak i temu, czego w ten sposób nie widzimy (nie rozpoznajemy - z powodu np. nadmiernej dla naszych oczu odległości, zbyt małych rozmiarów obserwowanego obiektu czy niedostatecznie dobrego jego oświetlenia) - może nam znacznie poprawić funkcjonowanie oczu i ostrość widzenia (por. punkt 7 między tym, a tym odcieniem zieleni włącznie). Jeśli chodzi o napięcie całego organizmu sprzyjające wystąpieniu napięcia w oczach, to szczególnie należy uważać na napięcie karku i szczęk - jeśli je odczuwamy, natychmiast spróbujmy się rozluźnić, uspokoić, zrelaksować, pomyśleć o czymś przyjemnym [niekoniecznie od razu trzeba masować sobie kark, choć aktualną pozycję naszego ciała z pewnością należałoby co najmniej skorygować (jeśli nie całkowicie zmienić, fundując sobie np. drzemkę czy swobodne leżenie przez pewien czas na wznak)]. Zbyt szybki chód (zwłaszcza przy niedostatecznie rozwiniętych mięśniach brzucha i pleców, wynikających przede wszystkim z niewłaściwego odżywiania - dopiero potem ćwiczeń) siłą rzeczy sprzyja pochylaniu szyi i tułowia do przodu oraz wypychaniu bioder do tyłu, co skutkuje napięciem w tychże miejscach. Dlatego też dobrze jest chodzić wolniej i swobodniej (niemalże "płynąć") w wyprostowanej (nawet jak "strzała", co nie oznacza oczywiście bycia zupełnie sztywnym - nie o to tutaj chodzi) pozycji, z wciągniętym brzuchem (już samo to przy odpowiednim żywieniu winno nam nieco wzmocnić mięśnie tułowia oraz "wyprostować" przygarbioną sylwetkę tak, że po kilku dniach do tygodnia takiego chodzenia odczujemy zauważalną różnicę na lepsze i raz na zawsze odechce się nam garbić) i wzrokiem skierowanym daleko przed siebie [świadomie zwiększamy wówczas "głębokość" (trzeci wymiar - przestrzeń) naszego pola widzenia oraz ćwiczymy mikroruchy oczu - im bowiem większa odległość i (lub) mniejszy obiekt, który chcemy wyraźnie i w prawidłowy sposób widzieć, tym siłą rzeczy mniejsze ruchy wykonywać będą nasze oczy w celu utrzymania zarówno ostrości widzianego obrazu, jak i komfortu patrzenia (por. punkt 3 tym kolorem]. Chodząc (ewentualnie stojąc, siedząc, leżąc) w takiej pozycji od czasu do czasu należy wciągać i maksymalnie napinać (rozciągnięte) mięśnie brzucha bez przechylania tułowia czy to w jedną (do przodu), czy drugą (do tyłu) stronę. Oczywiście najlepiej jest też zacząć ćwiczyć brzuch i plecy - efekty będą jeszcze szybsze i większe [będziemy mieć poczucie większej "twardości" i sztywności w pasie - niczym pień dębu - chodzenie i w ogóle jakiekolwiek czynności fizyczne nie będą dla nas żadnym ciężarem (nasz tułów i całe ciało wręcz domagać się ich będzie - por. pierwsze niebieskie zdanie drugiego akapitu rozdziału "Jak maksymalnie zoptymalizować odżywianie i komfort życia?" w dziale: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja, siła...")]. Polecam bardzo proste, skuteczne i przyjemne (relaksujące) ćwiczenie całego tułowia (zwłaszcza w obrębie pasa), jakim jest "pchanie" i "ciągnięcie" futryny drzwi - ręce zaczepiamy na wysokości barków lub wyżej (początkowo - później jak się rozgrzejemy i zaczniemy szybko i dynamicznie ćwiczyć silne ciągnięcia i pchnięcia, naturalnie powędrują nam one nieco w dół) i koncentrujemy się na CIĄGŁYM I PŁYNNYM odczuwaniu maksymalnych rozciągnięć (nie garbiąc się do przodu - rzecz jasna) mięśni brzucha i najszerszych (bocznych) pleców (pozycja wyjściowa - końcowa faza "ciągnięcia"), klatki piersiowej (początkowa faza "pchania") przechylając wyprostowany tułów raz w jedną (tj. do przodu), raz w drugą (do tyłu) stronę (można robić krok wprzód i w tył - raz jedną, raz drugą nogą). Ćwiczenie to dobrze jest wykonywać tuż po przebudzeniu (spokojnie wystarczy na początek 1-2 min., tj. 1 seria tego ćwiczenia - zresztą nie polecam wykonywać ich więcej niż 3), a można też kilka razy dziennie (zwłaszcza, jeśli mamy siedzącą pracę) - wtedy jednak ćwiczmy mniej intensywnie (do ok. 15 sek. - tak dla relaksu i rozluźnienia się tylko - by jedynie "nastawić" kręgosłup i wyprostować sylwetkę). Na mięśnie skośne brzucha można robić skręty z odbiciem (rękami) od ściany (raz z jednej, raz z drugiej strony), stojącej ok. 50 cm za nami. Trudniejszą wersją tych ćwiczeń (bardziej angażującą dolne mięśnie pleców oraz rozciągającą brzuch) jest wykonywanie ich w pozycji leżącej na brzuchu. Ćwiczenie to jest trochę podobne do tzw. pompek, z tym, że "pompujemy" (a w zasadzie przeginamy się do tyłu) tutaj samym tylko tułowiem (przy nieznacznej tylko pomocy rąk - proponuję podpierać się na zaciśniętych pięściach - zwiększy to zakres ruchu) od brzucha (dolnego) w górę (nogi cały czas są na podłodze, jakby były do niej przyklejone), odczuwając przy tym maksymalne rozciągnięcia mięśni brzucha na całej jego długości (od dołu do góry - można równocześnie odczuwać maksymalne spięcia mięśni pleców) ze skrętami (raz w jedną, raz w drugą stronę, angażującymi mięśnie skośne) bądź bez (bądź raz tak, raz tak) - ważne, aby zachowywać CIĄGŁOŚĆ i PŁYNNOŚĆ ruchu. Najlepiej jest oczywiście ćwiczyć na specjalnym urządzeniu (atlasie) pełne zgięcia ("opady") i wyprosty tyłowia (bez pomocy rąk), mając nogi zablokowane, niemniej jednak, przy odrobinie pomysłowości myślę, że każdy w warunkach domowych może też stworzyć sobie takie prowizoryczne "urządzenie" do ćwiczeń - stół można np. podsunąć pod nieco wyższy parapet, położyć się nogami i biodrami na stole, pięty włożyć pod parapet (dobrze zablokować - ktoś może je też przytrzymać) i w ten sposób ćwiczyć (bardzo dobrym rozwiązaniem może okazać się "podpora" w postaci zawieszonego w pewnym miejscu z góry grubego sznura do "wspinania się" - najlepiej z supłami - pomocnego przy wyprostach, gdy nie jesteśmy w stanie bez pomocy rąk wykonać więcej niż 5 powtórzeń w 1 serii). Można też robić wyprosty pleców przy pomocy rąk leżąc brzuchem na jakimś stołku, ławce (w poprzek), krześle, schodach (z góry) - to też zwiększa zakres ruchu. Poza walorami czysto estetycznymi płynącymi z tego typu ćwiczeń w postaci wyprostowanej sylwetki, bardziej skoordynowanego i sprawiającego mniej kłopotu chodzenia oraz lepszego widzenia (to nie żart!), sprawne mięśnie brzucha i pleców zapewniają prawidłowe ułożenie ("trzymanie") wszystkich organów wewnątrz naszego ciała (i to nie tylko w obrębie jamy brzusznej), gwarantując tym samym optymalne ich funkcjonowanie. Trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że JAKIEKOLWIEK NAPIĘCIE (FIZYCZNE I NIE TYLKO - W TYM OKA) NIEUCHRONNIE PROWADZĄCE DO PRZEDWCZESNEGO ZMĘCZENIA, MA SWOJE ŹRÓDŁO W NADMIERNEJ SŁABOŚCI ORGANU (WZGLĘDEM DZIAŁAJĄCEGO NAŃ "OBCIĄŻENIA"), MARNEJ KONDYCJI LUB NIEDOSTATECZNIE SPRAWNYM (SKOORDYNOWANYM, EFEKTYWNYM) JEGO DZIAŁANIU. WZMACNIAJĄC SIEBIE FIZYCZNIE (PRZEDE WSZYSTKIM CHODZI MI TU OPTYMALNE ŻYWIENIE POŁĄCZONE Z TRENINGIEM MIĘŚNI ORAZ ODPOCZYNKIEM UMOŻLIWIAJĄCYM PEŁNĄ REGENERACJĘ ORGANIZMU) - POZBYWAMY SIĘ NAPIĘĆ (JESTEŚMY SILNIEJSI NIŻ ONE); ĆWICZĄC ROZCIĄGANIE MIĘŚNI - W ZNACZNYM STOPNIU (DORAŹNIE) ŁAGODZIMY ICH SKUTKI; NATOMIAST UTRZYMUJĄC WŁAŚCIWĄ POSTAWĘ CIAŁA/OKA PODCZAS CHODZENIA/WIDZENIA - USPRAWNIAMY DZIAŁANIE I KOORDYNACJĘ WZROKOWO-RUCHOWĄ. TO WŁAŚNIE POŁĄCZENIE ODPOWIEDNIEGO (SZEROKO ROZUMIANEGO) ODŻYWIANIA {W TYM WEWNĘTRZNEGO: OKRESOWEGO STOSOWANIA GŁODU (JEŚLI TRZEBA) - NAWET NIEDŁUGIEGO - TRWAJĄCEGO POWIEDZMY TYLKO PÓŁ DNIA LUB KILKA PIERWSZYCH GODZIN PO NOCNYM ŚNIE (W JEDNYM BĄDŹ KILKU KOLEJNYCH DNIACH - WEDLE WŁASNEGO WYCZUCIA) - W CELU POLEPSZENIA PRZEZ TO TRAWIENIA I W OGÓLE FUNKCJONOWANIA ORGANIZMU - por. "Czym i jak się odżywiać, aby organizm funkcjonował jak szwajcarski zegarek" (drugie niebieskie zaznaczenie) w dziale: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja, siła..."} Z ODPOWIEDNIMI ĆWICZENIAMI ROZWIJAJĄCYMI MIĘŚNIE ORAZ JE ROZCIĄGAJĄCYMI (KTÓRE TO ZRESZTĄ MOŻNA WYKONYWAĆ JEDNOCZEŚNIE - W TRAKCIE ĆWICZEŃ Z OBCIĄŻENIEM - PODCZAS OPUSZCZANIA CIĘŻARU) JEST WG MNIE (I NIE TYLKO MNIE) NAJLEPSZYM SPOSOBEM NA ZACHOWANIE W ZDROWIU CAŁEGO CIAŁA, NIEZALEŻNIE OD NIEKORZYSTNYCH WARUNKÓW ZEWNĘTRZNYCH (TZW. "STRESU" CZY - W PEWNYM STOPNIU TAKŻE - ZANIECZYSZCZENIA ŚRODOWISKA) - por. pierwszy akapit rozdziału "Jak maksymalnie zoptymalizować odżywianie i komfort życia?" w dziale: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja, siła...". A czym grozi ciągłe, regularne "wystawianie" słabego (gdy źle się odżywiamy i prowadzimy niezdrowy tryb życia) organizmu na działanie napięć nie muszę chyba nikomu mówić - nowotwory, nadciśnienie, choroby serca, udary mózgu, lęki, depresje, fobie stanowią tylko przysłowiowy wierzchołek góry lodowej. A często zaczyna się to wszystko bardzo niewinnie: od pogorszenia wzroku, a więc narządu zmysłu, bez którego "spokojnie" - wydawałoby się - można by "żyć" (w sensie wegetatywnym).

11. DO TRWAŁEJ POPRAWY OSTROŚCI WZROKU NIEZBĘDNA JEST OPTYMALNA FORMA I KONDYCJA CAŁEGO CIAŁA - CHODZI TU PRZEDE WSZYSTKIM O STAN MIĘŚNI SZKIELETOWYCH W CAŁYM CIELE (JUŻ SAMO TO AUTOMATYCZNIE PRZEKŁADAĆ SIĘ BĘDZIE NA STAN MIĘŚNI OCZU, A PRZEZ TO NA OSTROŚĆ WIDZENIA) WYNIKAJĄCY (PRZEDE WSZYSTKIM) ZE STOSOWANEJ DIETY ORAZ (W NIECO MNIEJSZYM STOPNIU) WYKONYWANYCH ĆWICZEŃ (por. Istota metody Batesa - podkreślony ciąg przed rys. nr 2, "Czym i jak się odżywiać...?" (na niebiesko trzecie zaznaczenie) działu: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja, siła ...", oraz cytat z początku działu). ODPOWIEDNIE (OPTYMALNE) ODŻYWIANIE JEST BOWIEM ABSOLUTNIE NIEZBĘDNEZARÓWNO DO WYKONYWANIA SWOBODNYCH, PŁYNNYCH I NATURALNYCH (BEZ ŻADNEGO NAPIĘCIA) MINIMALNYCH (PRAWIE ŻE NIEWYCZUWALNYCH - ZUPEŁNIE NIEŚWIADOMYCH DLA OSÓB Z NORMALNYM WZROKIEM, NIEZNAJĄCYCH DOKŁADNIE PROCESU WIDZENIA) PRZESUWÓW POLA MAKSYMALNIE OSTREGO WIDZENIA, JAK TEŻ I PRAWIDŁOWYCH (SPRAWNYCH, LEKKICH) RUCHÓW LOKOMOCYJNYCH CAŁEGO NASZEGO CIAŁA (W O WIELE BARDZIEJ SKOORDYNOWANY, ENERGICZNY I NATURALNY SPOSÓB MIMOWOLNIE ZACZNIEMY SIĘ PORUSZAĆ, LŻEJ I GŁĘBIEJ ODDYCHAĆ I W OGÓLE FUNKCJONOWAĆ) - por. "Czym i jak się odżywiać...?" (na niebiesko trzecie zaznaczenie) działu: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja, siła ...". Dobrze jest, jeśli odpowiednio się odżywiając [tu polecam spożywanie pełnowartościowego (zwierzęcego) białka na przemian - w jednym dniu ok. 0,8-1 g na 1 kg prawidłowej (wzrost w cm minus 100) wagi ciała,  w drugim ok. 1,2-1,5 g / 1 kg, przy względnie stałym spożyciu tłuszczu, mieszczącym się w przedziale 0,5-1g / 1kg - por. rozdział "Czym i jak się odżywiać...?" (na niebiesko pierwsze zaznaczenie) działu: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja, siła ..."], wykonujemy co parę dni jakieś ćwiczenia ogólnorozwojowe (choćby przez 5-10 min) - mogą to być np. pompki (ewentualnie ćwiczenie z futryną w poprzednim punkcie opisane), przysiady, podciąganie na drążku (początkowo może być przy pomocy nóg - jeśli ciężko nam idzie "dźwiganie" własnego ciężaru), "brzuszki" oraz odwrotne "brzuszki", czyli wyprosty grzbietu (nie częściej niż co 3-4 dni, zwłaszcza jeśli ma się zakwasy), bieg, jazda rowerem, gra w piłkę [co 2-3 dni (obojętnie jaką: tutaj dobrze możemy ćwiczyć również widzenie centralne i obwodowe oraz naturalne przemieszczanie wzroku - jeśli oczywiście zachowamy rozluźnienie i świadomość widzenia)] czy choćby spacer (można nawet codziennie, jeśli nie jest zbyt długi). Ćwiczenia fizyczne bowiem powodują lepsze ukrwienie, a tym samym - jeśli się dobrze odżywiamy - lepsze zaopatrzenie organizmu (w tym oczu) w substancje odżywcze i tlen. Poza tym, takie postępowanie zwiększa wrażliwość naszych tkanek i komórek (aktywnych) na insulinę - będziemy mogli (a nawet chcieli, o czym więcej pisałem w rozdziale "Jak maksymalnie zoptymalizować odżywianie i komfort życia?" (na niebiesko) działu: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja, siła ...") jeść tłuściej (więcej niż 1g tłuszczu / 1kg prawidłowej wagi ciała) i z większą ilością białka (powyżej 1g / 1kg) bez żadnych negatywnych konsekwencji (ilość zjadanych węglowodanów może się nawet nieco zmniejszyć - po prostu organizm będzie je efektywniej wykorzystywał). Mało tego, zwiększona podaż tłuszczu oznaczać będzie równocześnie zwiększoną podaż witaminy A (i innego rozpuszczalnego w tłuszczach przeciwutleniacza wzmacniającego jej działanie, jakim jest witamina E) - nieodzownej w procesie prawidłowego widzenia - gwałtownie może się nam zacząć poprawiać wzrok i funkcjowowanie oczu [komfort patrzenia (samopoczucie i kondycja zresztą też) - por. punkt 7 "Wydziału prewencji" oraz cytat z początku działu]. Dla wzmocnienia efektu polecam też spożywać owoce lub warzywa bogate w witaminę C (papryka, natka pietruszki, szczypiorek, kiwi, truskawki, pomarańcze - to najpopularniejsze jej źródła - nie należy jednak łączyć ich z pestkami czy orzechami w jednym posiłku). Jeśli chodzi o najlepsze źródła witamin A i E, to są nimi: pestki z dyni (dodatkowo zawierają też pożądane rodzaje tłuszczy - patrz: punkt 7 "Wydziału prewencji"), jaja [a w zasadzie żółtka jaj - niekoniecznie należy się obawiać zawartego w nich cholesterolu (por. punkt 12 "Wydziału prewencji"); poza tym działanie cholesterolu można zneutralizować ruchem/ćwiczeniami/aktywnym trybem życia, a także czosnkiem/warzywami - por. punkt 13 "Wydziału prewencji"], mleko (minimum 2% tłuszczu - lepiej pić tłustsze 3,2%), margaryny i masła roślinne (zwierzęce masła zresztą też). Co prawda dużo tych przeciwutleniaczy (A i E, a także witaminy D odpowiedzialnej za przemianę wapnia i fosforu w organizmie - por. punkt następny wraz z odnośnikami w nim zawartymi) występuje również w wątrobie zwierzęcej (tam jest składowany ich nadmiar), jednakże organ ten kumuluje w sobie (prócz cholesterolu w rekordowych ilościach) także rozmaitego rodzaju zanieczyszczenia (metale ciężkie itp.), tak więc nie należy jeść tego często [to samo tyczy się picia tranu - lepsze (mniej zanieczyszczone) są tabletki "tranowe" - por. punkt 7 "Wydziału prewencji"]. U osób krótkowzrocznych nadto - prócz niedoboru witaminy A (i innych przeciwutleniaczy działających "razem") - występuje też niedobór witaminy B1, ale ona występuje powszechnie w pożywieniu (produkty zbożowe, groch, fasola, mięso wieprzowe, orzechy, pestki z dyni, papryka i w ogóle warzywa i owoce, a także inne pokarmy). Co do kwestii ogólnych, to należy zapewnić organizmowi (i oczom) optymalną regenerację poprzez odpowiednio długi i głęboki sen (notabene również niemożliwy bez właściwego odżywiania i trybu życia - co kilka dni chociażby średnio intensywnego ruchu na świeżym powietrzu celem dotlenienia). Ważne jest, aby wsłuchiwać się w cały organizm (nie tylko narząd wzroku, choć w ten - przede wszystkim) i przynajmniej w miarę aktualnych naszych możliwości (w dzisiejszym świecie niestety często tylko to nam pozostaje) czynić jego potrzebom zadość. Chodzi tu o odpowiednie żywienie oraz nieprzemęczanie tak fizyczne (w tym wzroku - poprzez częste odrywanie go od obrazu), jak psychiczne czy intelektualne - jeśli coraz ciężej lub wolniej jakaś czynność nam wychodzi, po prostu ją rzućmy i nie pracujmy ("tyrajmy") dalej w takim stanie.

12. Wystąpieniu i utrzymywaniu wzmożonego napięcia mięśni oczu (i nie tylko) bardzo sprzyja kofeina (owoce guarany, kawa prawdziwa, zielona herbata, Coca Cola, Pepsi, napoje energetyzujące i pobudzające). Środek ten bowiem zwiększa magazynowanie wapnia tkankach aktywnych, powodując przez to silniejszy skurcz mięśni, w tym i tak już napiętych ponad miarę - jeśli jesteśmy krótkowidzami - mięśni skośnych oka (jeśli mamy dalekowzroczność, to silniej kurczyć się będą 4 mięśnie proste oka; zaś w przypadku astygmatyzmu - jedne i drugie, tj. proste i skośne mocniej się "zacisną"). Według prof. Stefanii Szymankiewicz, jedną z przyczyn krótkowzroczności są zaburzenia w gospodarce wapniowo-fosforowej (por. - pierwsze zaznaczenie niebieskim kolorem - "Czym i jak się odżywiać, aby organizm funkcjonował jak szwajcarski zegarek" w dziale: "Odżywianie a myślenie, samopoczucie, wzrok, wygląd, kondycja siła...")  i hormonalnej organizmu (por. kilka pierwszych (wcześniejszych - początkowych) zdań rozdziału i działu jak wyżej) [Szymankiewicz 1997]. O kawie i innych używkach czytaj też punkt 10 "Wydziału prewencji".

13. Wzrok z reguły jest lepszy przez kilka godzin po nocnym śnie - różnice mogą być nieraz spore i zauważalne (a już na pewno zauważalne jest lepsze funkcjonowanie oczu - bez większych, wyczuwalnych napięć). Dlatego też dobrze jest wtedy stosować zwłaszcza te trudniejsze (wymagające większej koncentracji) ćwiczenia, jak np. świadoma fiksacja ("wyodrębnianie"), ćwiczenia "figury" i "tła" czy ćwiczenia pamięci wzrokowo-ultrakrótkotrwałej (te z zamykaniem powiek z punktu 8), a na wieczór (noc) zostawić ćwiczenia łatwiejsze, relaksacyjne, typu przebywanie w absolutnej ciemności, "bujanie", SWOBODNE WIDZENIE (BEZ ŻADNYCH NAPIĘĆ I WYSIŁKU - CHĘCI DOKŁADNEGO UJRZENIA CZEGOKOLWIEK - TO ZRESZTĄ ZAWSZE NALEŻY PRAKTYKOWAĆ), itp., chyba że już od rana czujemy w oczach napięcie i (lub) mamy gorszy wzrok (ewentualnie ćwiczenia bardziej skomplikowane nie przynoszą nam spodziewanych efektów bądź samo zaczynamy stosować "metodę Batesa") - wówczas przez cały czas (dzień, pierwszą połowę dnia, kilka godzin, ... - wedle własnego wyczucia - do ustąpienia napięcia w oczach) wykonujmy ćwiczenia i zalecenia relaksacyjne. Wahania ostrości wzroku w ciągu dnia oraz (w przypadku krótkowidzów) komfortu widzenia, spowodowane są tym (poza oczywistym faktem względnej regeneracji oczu w trakcie snu, zależnej też - a raczej przede wszystkim - od odżywiania i prowadzonego trybu życia), że światło (słoneczne) jest niezbędne do prawidłowego widzenia centralnego (z maksymalną ostrością - pod kątem nie większym niż 1') - w mroku czy półmroku jest ono niemożliwe i przechodzi naturalnie w widzenie "awaryjne" (obwodowe - całościowe - pod zwiększonym kątem wszyscy wówczas patrzymy), umożliwiające tylko stwierdzenie czy coś "tam" (większego) jest, czy nie ma [bez dokładnego rozpoznawania wzrokiem (płynnego przesuwania po obiekcie obszaru maksymalnie ostrego widzenia - ten obszar w mroku nie działa) - chyba że zgadniemy co to jest, bądź wiemy i znamy niewyraźnie postrzegany obiekt, ale to już z precyzyjną wzrokową analizą widzianego obrazu oraz dokładą jego syntezą nie ma nic wspólnego - por. punkt 3 tym kolorem]. W związku z powyższym, przynajmniej w miarę możliwości pracować wzrokowo (i nie tylko wzrokowo zresztą) należy w przedziale od wschodu do zachodu słońca (oczywiście nie non stop - jak najczęściej należy odrywać wzrok od obrazu). Po zachodzie słońca oczy (zwłaszcza krótkowidza) męczą się znacznie szybciej, niezależnie od jakości oświetlenia - nic nie jest równie dobre jak światło słoneczne, nawet w pochmurny dzień. Zalecenie JAK NAJCZĘSTSZEGO odrywania (odpoczywania) w świadomości wzroku od obserwowanego obrazu i utrzymywania tego stanu, w warunkach złego oświetlenia (czy wręcz jego braku) nabiera szczególnej wymowy.

Istnieje również wiele innych technik poprawy widzenia opartych na metodzie Batesa, począwszy od sugestii i autosugestii poprzez praktykowanie medytacji, stanów transowych, terapię manualną, masaże i zabiegi dotykowo - cieplne, leczenia oddechem i metodą wibracyjną, a także - jak przypuszczam - wiele innych, jednakże w każdej z tych technik chodzi o jedno: ROZLUŹNIENIE OCZU I CAŁEGO CIAŁA oraz wychwycenie, wyrobienie i utrwalenie (zapamiętanie w podświadomości) prawidłowych nawyków wzrokowych [Lewin 2003]. To, co tutaj opisałem osobiście bardzo mi pomogło i nadal pomaga - myślę, że jest to najlepsza strategia wychodzenia z krótkowzroczności.